Etiket: türk dil kurumu

ukuşka biligke bu tılmaçı til, yaruttaçı erni yorık tilni bil / ئوقۇش كۆركى تىلدۇر، بۇ تىل كۆركى سۆز؛ كىشى كۆركى يۈزدۇر، بۇ تىل كۆركى سۆز.

Söz: Yusuf Has Hacip’in Kutadgu Bilig adlı eserinden
Müzik: İrfan GÜRDAL

 

ukuşka biligke bu tılmaçı til
yaruttaçı erni yorık tilni bil

kişig til agırlar bulur kut kişi
kişig til uçuzlar barır er başı

til arslan turur kör işikte yatur
aya evlig er sak başıngnı yiyür

tilin emgemiş er negü tir eşit
bu söz işke tutgıl özünge iş it

sözüngni küdezgil başıng barmasun
tilingni küdezgil tişing sınmasun

bilip sözlese söz biligke sanur
biligsiz sözi öz başını yiyür

öküş sözde artuk asıg körmedim
yana sözlemişte asıg bulmadım

toguglı ölür kör kalır belgü söz
sözüng edgü sözle özüng ölgüsüz

iki neng bile er karımaz özi
bir edgü kılınçı bir edgü sözi

kişi togdı öldi sözi kaldı kör
özi bardı yalnguk atı kaldı kör

itilmez köngülüg iter bu kümüş
egilmez kişini eger bu kümüş

kür er kördi altun özi yumşadı
irig sözlüg erning sözi yumşadı

[Reşit Rahmeti ARAT: Yusuf Has Hacip, Kutadgu Bilig I Metin. Türk Dil Kurumu Yayınları, 2007, s. 33-35, 286-287.]

kerte ne demek? kerte kelimesinin anlamı nedir?

dilimize italyanca’dan (quarta) geçen kerte sözcüğünün kaynak dildeki manası dörtte bir, çeyrektir.


kubbealtı lugâtı
birinci mânâ: Gemilerde dört ana yöndeki rüzgârın (kıble, yıldız, batı, doğu) aralarından esen rüzgârların yönünü göstermek üzere pusula kadranının ayrılmış olduğu otuz iki kısımdan her biri [Her kerte 11 derece 15 dakîka ölçüsündeki bir açıya eşittir].
ikinci mânâ: Ayak denen uzunluk ölçüsünün küsurlarından biri: “Ayağın 12’de birine parmak, parmağın on ikide birine hat, hattın altıda birine kerte denirdi.”
üçüncü mânâ: teşmil (yaygın). Derece, mertebe, radde: Yaptığım şey çocukluğun çocukluğu değildi de edepsizliğin son kertesiydi (Fahri Celâl). Ama millet bu yüzden çok acı kayıplara uğramıştır ve bu kayıplar artık dayanılamayacak kerteye gelmiştir (Târık Buğra). İkisinin de şeyhülislâm olmaya iki kerteleri kalmış derlerdi (Ahmet Râgıp Akyavaş).

kerte ne demek
kerte

türk dil kurumu
birinci anlam: İşaret için yapılmış çentik veya iz, kerti
ikinci anlam: Derece, radde
“Biz proje ve kontrol görevlileri hatta müteahhit, hepimiz birden tozutma kertesine vardık.” – Aydın Boysan